Wouter den Boer

Nadat ik rond 1998 van de agrarische hogeschool afkwam, had ik nog geen idee over mijn verdere loopbaan. Mijn eerste baantje was een tijdelijk project bij Landschapsbeheer Zuid-Holland, waarbij ik hoogstamboomgaarden in de provincie in kaart bracht. Tot dan toe wist ik eigenlijk weinig van hoogstamfruitbomen. Otto Vloedgraven, die hier op het fruitpark ook een snoeiproject heeft, was toen mijn begeleider. Om meer over hoogstamfruitbomen te leren, stuurde hij mij naar een hoogstambrigade in de Vijfheerenlanden. Deze club met voornamelijk gepensioneerde mannen onderhield oude hoogstamboomgaarden onder leiding van wijlen Gerrit Streefkerk, of ‘Ome Gerrit’, zoals hij in de streek nog altijd bekend is. Deze man, die toen al over de 80 was, zette twee ladders in een oude goudreinet. Hij gaf mij een klapzaagje en een snoeischaar, klom zelf op de ene ladder en zei: ‘klim jij maar op de andere ladder en doe mij maar na’. Hij liet me lekker snoeien en stuurde mij waar het nodig was bij. Maar bovenal vertelde hij prachtige verhalen over de rijkdom die zo’n hoogstamboomgaard bezit. Over de natuurwaarde, het belang van de bloesem en het fruit, de rijke historie en het ambacht van het snoeien. Dit heeft mij zo sterk geïnspireerd, dat ik me nu al 20 jaar professioneel bezighoud met hoogstam- en leifruit.

Mijn visie op hoogstamfruit
Hoogstamboomgaarden zoals wij die kennen, zijn een vorm van landbouw die ongeveer een eeuw geleden hoogtij vierde in ons land. Grootkronige fruitbomen met sterkgroeiende onderstammen op ruime afstand van elkaar in bloeiende graslanden. Snoeien en oogsten ging met behulp van lange ladders en handgereedschap. De bomen mochten groot en oud worden, zolang ze nog maar voldoende opleverde. Onder de bomen graasde vee. Het (snoei-)beheer kon bij gespecialiseerde bedrijven behoorlijk intensief zijn, maar er waren ook extensievere boomgaarden. Daar was rust en meer ruimte voor natuur. Deze afwisseling in landgebruik is goed voor de biodiversiteit. Dit is de reden dat ik maar één missie heb, namelijk: “De hoogstamboomgaard behouden en benutten als duurzame bron van fruit.”

Mijn visie op snoeien: ‘De fruitboom als werkplek’


Het liefst zie ik een hoogstamboomgaard met een zo groot mogelijke gebruikswaarde en veel ruimte voor natuur. In de loop der jaren heb ik een duidelijke eigen visie ontwikkeld, namelijk: ‘de fruitboom als werkplek’. Het beheer is primair gericht op het krijgen van vitale fruitbomen met toegankelijke kronen waarin je veilig kunt snoeien en oogsten. Dit vertaalt zich in mijn manier van snoeien. In de jeugdfase (ca 0 – 10 jaar) is mijn snoei puur gericht op groei en opbouw tot een sterk gestel van de hoogstamboom. Ik maak hierbij gebruik van een driepootladder. Daarna gaat de boom richting de draagfase (10 – 25 jaar). Het gestel wordt geleidelijk stevig genoeg om met een ladder tegenaan te leunen. Ik maak daarvoor, zoals dat ook vroeger gebruikelijk was, boven in de boomkroon zogenaamde ‘ladderzetten’; stevige gevorkte takken waartussen je de top van de ladder kunt zetten. Dit maakt de snoei niet alleen uitermate veilig, maar ook praktisch en overzichtelijk. Ook wordt hierdoor de fruitoogst goed bereikbaar. Vanaf deze leeftijd maak ik gebruik van aluminium opsteekladders die speciaal gemaakt zijn voor snoeien van hoogstambomen. Bij volwassen hoogstambomen ( > 25 jaar) is mijn snoei primair gericht op het behoud van veilige en compacte kronen die goed toegankelijk zijn, met daarin een goede balans tussen vitaliteit en vruchtdracht. Ik stem mijn aanpak af op de natuurlijke groei- en karaktereigenschappen van elke individuele boom.

Hoogstamfruitbomen snoeien is een vak dat je leert door veel uren te maken en aldoor te blijven terugkoppelen. Fruit plukken hoort daar onlosmakelijk bij. Van samenwerken met allerlei fruitboomdeskundigen, waarvan de meeste ook op het fruitpark snoeien, leer ik veel. Met deze ‘lessen’ en mijn eigen praktijkervaringen, bouw ik steeds meer kennis op over dit prachtige ambacht.

Mijn snoeiproject
Het bomenbestand

Mijn snoeiproject bestaat uit zes appelbomen van verschillende rassen, namelijk: Winterramboer, Notarisappel, Ossekop, Dubbele Binderzoet, Lentse Rode en Gronsvelder Klumpke. De bomen hebben een zeer divers karakter, van een compacte steile vorm tot een ijle teurvorm.

Overname van Bernard Witteveen

Begin april 2018 heb ik het snoeiproject van Bernard Witteveen overgenomen. Dit betekent dat ik te maken krijg met fruitbomen van ca 10 jaar oud, met eigenschappen die ik nog niet heb kunnen ‘leren kennen’. Daarnaast is mijn uitgangssituatie dat de bomen tot nu toe zijn opgebouwd door mijn voorganger. Ik zie hierin geen enkele belemmering, want met een gezonde jonge boom kun nog je alle kanten op.

Wouter-den-Boer
wdb3
wdb
wdb2

Snoeiproject 2018 Wouter den Boer

Uitgangssituatie
Wat ik aantrof waren appelbomen van ca 12 jaar oud met een behoorlijk groeiniveau die ‘goed in de bloemknoppen zaten’. De bomen waren naar mijn smaak al vrij breed met slappe doorhangende zijtakken. De kronen waren dichtvertakt en in de hoogte relatief smal. Dit maakte vooral de toppen van de kronen slecht bereikbaar.

Mijn aanpak
Deze eerste snoeibeurt heb ik ingezet op het toegankelijker maken van de kroon en het aanpakken van de hoogte-breedte-verhouding. Ik wil hierbij veilig met een driepootladder tussen de takken kunnen staan, altijd met de top naar het hart van de boom gericht. Hiervoor moest er ruimte in de dichte kronen komen door al vrij grote takken weg te snoeien. De resterende zijtakken kan ik op die manier meteen terugsnoeien om ze steviger te maken en de kans op teveel doorhangen als gevolg van vruchtdracht te beperken. In de toppen vind ik het vooral belangrijk om groei in de breedte te stimuleren. In de loop van de komende jaren wil ik de toppen uitbouwen in meerdere hoogtelijnen. Omdat de bomen een rijke bloei voorspelden en ik wat vormherstel voor ogen had, heb ik me met snoeien niet ingehouden. Ik schat per boom zo’n 30% van het kroonvolume te hebben weggesnoeid. Daarbij heb ik nog veel vruchthout laten zitten, dat een redelijke oogst ook nog mogelijk bleef. In de warrige slappe kroon van de Gronsvelder Klumpke heb ik de meeste vormcorrecties uitgevoerd.

Controlebezoek juni 2018

Terugkoppeling
Door de gesnoeide bomen door de seizoenen te blijven volgen, leer je of de uitgevoerde snoei de gewenste effecten hebben. Daarom ben ik half juni van 2018 teruggeweest om mijn snoeiproject te bekijken. Zoals ik had gehoopt, was er na de junirui nog een redelijke vruchtzetting in de bomen. Het groeiniveau in de bomen was ook redelijk tot goed. In de kroontoppen had de groei wat sterker mogen zijn, maar ook daar was voldoende groeireactie. Ik heb direct het moment benut om stamscheuten en rugscheuten in de kern van de kronen weg te trekken. Dit houdt de bomen mooi luchtig, wat schimmels beperkt.

Hieronder een collage van hoe de bomen op moment van overname waren en hoe ze na mijn eerste snoeibeurt zijn geworden.

Voor vragen kunt u altijd contact opnemen.
Mijn gegevens zijn:

Wouter den Boer Natuurlijk
06-19414770
info@wdbn.nl

Snoeiproject 2019 Wouter den Boer

Tweede Wintersnoei april 2019

Uitgangssituatie

Net als vorig jaar is het groeiniveau van de bomen gemiddeld genomen redelijk tot goed, met verspreid groeitwijgen tot ca 50 cm lengte. Opvallend was bij vrijwel alle hoogstambomen dat in de eenjarige twijgen behoorlijk wat gemengde (bloem) knoppen aanwezig zijn. Ook verder zijn de bomen goed bezet met ‘bloemhout’, wat de verwachting op wederom een goede vruchtdracht geeft.
Aangezien vruchtdracht groeiremmend werkt, geeft het vele bloemhout de mogelijkheid tot goed uitdunnen zonder ongewenst veel hergroei (lees: onrustige bomen) terug te mogen verwachten.
Ondanks mijn snoei van vorig jaar ben ik nog niet tevreden met de naar verhouding brede kronen, met nog onvoldoende ‘body’ in de toppen. Werk aan de winkel dus!

Mijn aanpak

Deze snoeibeurt ben ik voortgegaan op het aanpakken van de hoogte-breedte-verhouding van de kronen. Bij een aantal bomen loop ik tegen het feit aan dat gesteltakken lager in de kroon te vlak ingeplant staan om hoogte mee te maken, maar wel met een bocht onder de kroon uit omhoog groeien.
Dit beeld zie ik doorgaans veel minder wanneer een boom van jongs af aan is opgebouwd als vaasmodel met schuin uitgroeiende gesteltakken (hoogtelijnen). Ook nu weer moesten enkele vrij grote takken weg om de kronen beter toegankelijk te maken. Enkele te laaghangende kroontakken heb ik helemaal weggesnoeid.
Drie van de zes bomen staan naast een sloot, waarmee ik in de opbouw rekening hou en takken heb ingekort die boven het water hangen. Om de kronen in de hoogte meer uit te bouwen, heb ik de hoogtelijnen wederom kaal en teruggesnoeid. Ondanks deze en vorige flinke correctiesnoei is kroonopbouw van de Gronsvelder Klumpke nog lang niet naar mijn zin. Dit zal nog wel enkele snoeibeurten nodig hebben.
Over de overige vijf van ‘mijn’ bomen ben ik al best tevreden.

Snoeiproject 2020 Wouter den Boer

Derde Wintersnoei 18 april 2020

Uitgangssituatie
Het was al voorbij half april en de appelbomen stonden al deels in bloei toen ik kwam snoeien. De verhouding groei en bloei vond ik in de meeste bomen redelijk. De Winterramboer en Gronsvelder Klumpke zijn nog het minste naar mijn zin.
Beide bomen hebben nog te weinig hoogte en het minste vruchthout. Dit wijt ik aan de zwaardere vormcorrecties die ik in deze bomen heb te maken, waardoor het groeiniveau nog vrij hoog blijft en vorming van vruchttakken nog minder lukt. Het is een kwestie van geduld.

Mijn aanpak
Ook deze derde snoeibeurt ben ik verder bezig gegaan met de hoogte-breedte-verhouding van de kronen. Inmiddels ontstaat wel wat meer sterk hout halverwege de kroon, waardoor er zonder problemen wat té laag hangende takken weggezaagd kunnen worden. Dit is ook belangrijk voor de toegankelijkheid in de kroon.
De hoogtelijnen zijn vooralsnog met mijn schaartrap (aluminium 10 sports driepoot) goed te bereiken. In de Notarisappel, de tweede boom langs het wandelpad, heb ik vorig jaar de aanzet gedaan voor een nieuw hoogtelijn van helemaal onderuit de eerste etage en één hogerop (foto: gele pijlen). Daartoe heb ik de dominatie centrale ‘harttak’ zoals de vorige snoeier bedoeld had, aan één kant nagenoeg kaal gesnoeid (foto: rode kringen). Aangeknipte twijgen lager in de boom krijgen zo hopelijk voldoende ruimte en licht om tot nieuwe hoogtelijnen uit te groeien.
Tijdens de vorige samenkomst van snoeiers op het fruitpark werd ik gewezen op klik-snoeien bij appelbomen. Tot dan toe paste ik dit alleen bij sommige peren toe, voornamelijk op bv conference en gieser wildeman.
Deze derde snoei heb ik het ook bij de appels toegepast, voornamelijk aan de buitenkant op de vruchttakken. Ik ben benieuwd naar het resultaat.

Snoeiproject 2021 Wouter den Boer

Vierde wintersnoei 4 maart 2021

Uitgangssituatie
Het was een mooie tijdige wintersnoei deze vierde keer, want het was zo’n vier tot 6 weken eerder dan voorgaande jaren. Dit zal dus een sterkere hergroei op de snoei kunnen gaan geven. Hopelijk kan de vruchtdracht de groeiprikkel nog wat dempen, want wederom is er voldoende bloemknop in de bomen aanwezig.
Recent zijn de oevers van de watergangen machinaal geschoond. Aan de lagere takken van mijn appelbomen zijn soms flinke beschadigingen te zien. Iets om bij het snoeien goed rekening te houden.
Bij diverse bomen gaan de hoogtelijnen al meer een rol in de hoogte-opbouw van de boom spelen. Vooral in de Gronsvelder Klumpke zag ik dit goed terug. Het lukt me helaas niet om dit met foto’s in beeld te krijgen.

Mijn aanpak
Nog steeds blijf ik met snoeien inzetten op meerdere hoogtelijnen in alle appelbomen. Daarnaast kamp ik nog altijd met de problemen van de ooit uitgebogen onderste gesteltakken, die daardoor in mijn optiek veel te vlak zijn ingeplant.
Om de onderdoorgang voor machines en mensenhoofden mogelijk te maken moeten er verschillende van deze takken verdwijnen. Dit geeft in sommige situaties geen fraai beeld, dus blijf ik maar in etappes inkorten en opkronen. Mogelijk ben ik hierin wat voorzichtig, maar ik vind beeld ook niet onbelangrijk.
De hoogtelijnen vorderen inmiddels op meerdere plekken al tot een hoogte waar ik met de tien sports driepoot nog maar nét bij kan. Tijd dus om ook aan het vormen van mikken te gaan denken, vorken tussen takken waarin de top van mijn ladder moet kunnen steunen. Daarom kort ik boven in de kroon regelmatig afstaande vruchttakken in (uiteraard wanneer deze gunstig geplaats zijn), zodat ze gaan ‘dikken’ en als laddersteun kunnen gaan dienen.
Het kliksnoeien (korte kapstokjes overlaten bij waterlot knippen) van de vorige snoeibeurt heeft op verschillende plekken tot ontwikkeling van spoortjes en bloemknoppen geleid. Het werkt dus ook bij appels. Helaas zitten er de Lentse Rode een paar grote kankerplekken.
Bovenin de kroon heb ik één grote aantasting provisorisch met een entmes deels uitgesneden (had geen kankermes en/of wondpasta bij me), maar betwijfel of het afdoende zal zijn.
Onder in de kroon kon ik de aantastingen gelukkig redelijk ruim wegsnoeien. (de foto toont zowel een geslaagde ‘klik’ – gele pijl - als de deels uitgesneden kankerplek).

NIEUWE BLOGBERICHTEN

strawberry daiquiri

Het terras is weer geopend

Wat is er nou leuker dan midgetgolfen onder de bloesem? Bij het Nationaal Fruitpark Ochten kan het!
Geniet van een heerlijke wandeling door het Fruitpark en sla een echte 18-holes midgetgolf mee, bezoek de kinderboerderij, beklim de uitkijktoren en wees avontuurlijk op het blotenvoetenpad. Even uitrusten? Plof dan neer op het heerlijke zonnige terras met uitzicht op de speeltuin voor een lunch, borrel of een ijsje!

bloesem1

Midgetgolfen onder de bloesem!

Wat is er nou leuker dan midgetgolfen onder de bloesem? Bij het Nationaal Fruitpark Ochten kan het!
Geniet van een heerlijke wandeling door het Fruitpark en sla een echte 18-holes midgetgolf mee, bezoek de kinderboerderij, beklim de uitkijktoren en wees avontuurlijk op het blotenvoetenpad. Even uitrusten? Plof dan neer op het heerlijke zonnige terras met uitzicht op de speeltuin voor een lunch, borrel of een ijsje!